Qatı diktatura rejimlərindən fərqli olaraq, demokratik dövlətlərdə, eləcə də az-çox demokratiya işartıları olan ölkələrdə seçki ehtirası güclü olur.

Qatı diktaturalarda ona görə seçki ehtirası güclü olmur ki, hamı seçənin də, seçilənin də kimlər olacağını seçkidən çox-çox əvvəl, hətta seçki kampaniyası başlamazdan bilirlər. Ona görə də ortada nə seçib-seçilmək həvəsi qalır, nə də hər hansı bir intriqa.

Ancaq demokratik dövlətlərdə son günə qədər seçki qutusundan, yəni sandıqdan kim(lər)in adının çıxacağı bəlli olmur. Bu üzdən seçki kampaniyası çəkişməli, qızğın, gərgin keçir.

Məsələn, ötən ay Hollandiyada keçirilən parlament seçkilərində hansı partiyanın qələbə qazanacağını proqnozlaşdırmaq, praktik olaraq, mümkün deyildi. Ən obyektiv sorğu mərkəzlərinin hesabatı iqtidar partiyası və müxalifət blokunun şansını ya bərabər göstərirdi, ya da müxalif blokun cüzi səs çoxluğu ilə qələbə qazanacağını iddia edirdi.

Bu baxımdan Hollandiyadakı seçkilərin nəticələri gözlənilməz oldu. Ancaq bu gözlənilməzlik izahedilməz deyildi. Hakim partiyanın seçki ehtirasını süni şəkildə qızışdıraraq, müxalifətin başlıca döyüşçü şüarını əlindən alması, Türkiyənin simasında özünə “xarici düşmən” qazanması seçkini udmasının əsas səbəbi göstərilir.

Srağagün demokratiya ilə uzaqdan, yaxından əlaqəsi olmayan Ermənistanda keçirilən seçkilərdə seçib-seçilmək şövqü ona görə şiddətli idi ki, neçə vaxtdır bu ölkədə klanlararası müharibə gedir və onun ehtirası seçkilərə yansımışdı. 
Ancaq göründüyü kimi, Ermənistandakı seçkinin nəticələri gözlənilməz olmadı: hakim partiya yenə də seçki birincisi (seçicilərin tən yarısının səsini “toplamaq”la) oldu. İkinci yeri tutan blokun da prezidentə yaxın olduğunu nəzərə alsaq, bu, o deməkdir ki, Ermənistandakı seçkilər ənənəvi qaydada, tanış müstəvidə keçirilib.

Zatən, hələ seçkidən əvvəl bir sıra siyasi xadimlər, o cümlədən vaxtilə bu ölkəni idarə etmiş LevonTer-Petrosyan və RobertKoçaryan seçki kampaniyasının obyektivliyini şübhə altına almış, ədalətin pozulduğunu, şəffaflıq olmadığını və bunun seçkilərin nəticələrinə mənfi təsir göstərəcəyini bəyan etmişdilər.

Köçaryan 2 aprel seçkisinin “pul kisələrinin həyasız müharibəsi” adlandırmışdı. Keçmiş prezident belə deyərkən, seçkilərə qatılan, daha çox deputat mandatı qazanmaq istəyən qüvvələrin seçici səslərini pul gücünə almağa çalışdıqlarını, piara daha çox pul xərclədiklərini nəzərdə tuturdu.

Ortada dolaşan pullar isə keçmiş yüksək mənsəbli şəxslərin,eks-nazirlərin korrupsiya hesabına topladıqları vəsaitlər idi. 
Bu baxımdan Ermənistanda hansı qüvvə seçki birincisi olsa da, bu, nə Ermənistandakı real vəziyyəti, nə də onun xarici siyasətini dəyişəcək gücdə deyildi. Sadəcə, bir millətçi-korrupsioner komandanı digər korrupsioner-millətçi komanda əvəz edə bilərdi. Bu isə baş vermədi.

Seçki ehtirası nə qədər şiddətli olsa da, o qədərini heç kim gözləmirdi. Hamı anlayırdı ki, prezident Sərkisyan və onun əlindən hər şey gələn komandası düzüb-qoşacaq, özü qalib gələcək.

Ancaq bu seçkilərin Ermənistan üçün yeganə faydası seçki kampaniyasının plüralizm atmosferində keçirildiyi görüntüsü yaratması, bir də seçkinin nəticələrinin “Avropa ölkələrindəkeçirilən seçkilərin nəticələri”nəbənzədə bilməsidir. 
Görək, üfürülən kül Avropa üstqurumlarının, qüdrətli siyasi dairələrin gözünü tutacaqmı?

Hər halda, Ermənistan müxalifəti seçkilərdə çoxsaylı qanun pozuntularına, neqativ hallara yol verildiyi barədə ortaya çoxlu sənəd-sübut qoyub. Bunlar, əlbəttə ki, seçkinin nəticələrinə ciddi təsir göstərməyəcək və böyük ehtimalla avropalı müşahidəçilər bu seçkini “irəliyə doğru addım” adlandıracaqlar.

25 ildir ki, belədir. Bu sayaq seçkilər keçirə-keçirə “irəliyə addımlar atan” Ermənistan isə hələdə girdabın dibindədir.

Xalid Kazımlı