Elçin Mirzəbəyli: “Merkelin Ərdoğana qarşı apardığı kampaniyanın əsasında duran amillərdən biri də seçki təbliğatı ilə bağlıdır”

Türkiyə ilə Almaniya arasında son bir ildə artan xətlə davam edən gərginlik hələ ki bitmək bilmir. Almaniyaya ünvanlı növbəti açıqlama Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğandan gəlib.

Türkiyə prezidenti İordaniya səfərindən Ankaraya dönərkən, jurnalistlərin suallarına cavabında Ankaranın mövqeyini bir daha ifadə edib. Bununla o, həm də alman hökumətinə münasibətlərin çözülməsinin mümkünlüyü mesajını verib. “Almaniya seçkilərdən sonra ya Türkiyə ilə yenidən gözəl işlər görmək yolunu axtarar, ya da 2019-cu ili gözləyərlər”, - deyə prezident bildirib.

 Türkiyə prezidenti Almaniya ilə ölkəsi arasındakı mövcud böhrana toxunaraq deyib: ”Bu qədər hücum edirlərsə, deməli, yaxşı işlər görürük. Biz isə yaxşı işlər görərək, yaxşı nəticələr də alacağıq. Almaniya seçkilərə qədər bu şəkildə gedər. Seçkilərdən sonra ya Türkiyə ilə yenidən gözəl işlər görmək yolunu axtarar, ya da 2019-cu il gözləyərlər".

Xatırladaq ki, bu il sentyabrın 24-də Almaniyada, 2019-cu ilin oktyabrında isə Türkiyədə parlament seçkiləri keçiriləcək.
Bir müddət əvvəl Türkiyənin Avropa İttifaqı üzrə naziri Ömər Çelik də Almaniya kansleri Angela Merkelə cavabında sərt mesajlar vermişdi. Qeyd edək ki, Almaniya kansleri Angela Merkel Türkiyə ilə Avropa İttifaqının Gömrük Birliyi arasında razılaşmanın yenilənməyəcəyini söyləyib. “Avropa İttifaqı adından bir dövlət təlimat verməməlidir” deyən Çelik Merkelin bəyanatına münasibət bildirmişdi.

“Çox uğursuz açıqlamadır. Bunu xüsusi qeyd etmək lazımdır. Bu, Avropa İttifaqını zəiflətmək istəyənlərin verdiyi bəyanatdır. Türkiyənin ittifaqa üzv dövlətlərlə problemi ola bilər. Ancaq bu problemlər Avropa İttifaqı səviyyəsinə çatdırılmamalıdır. Almaniya və Türkiyə arasındakı problem Avropa İttifaqına nüfuz etməsinə Avropa İttifaqı Komissiyası yol verməməlidir. Bu ittifaqın təməl prinsipinə təhqirdir. Gömrük Birliyi bizim birtərəfli istədiymiz bir şey deyil. Bu, azad ticarətin artırılması ilə bağlı bir vəziyyətdir” - nazir vurğulamışdı.

Qeyd edək ki, Türkiyə və Almaniya arasında uzun oniliklər boyunca normal münasibətlər olub. Hətta 1-ci və 2-ci dünya müharibələrində əməkdaşlıq edən iki dövlətin arasında bu arada baş verənlər təəccüblə qarşılanır. Almaniya ilə Türkiyə arasında gərginliyin gerçək səbəbləri barədə fərqli təxminlər var.

Politoloq Elçin Mirzəbəyli hesab edir ki, Türkiyə ilə Almaniya arasındakı münaqişənin əsasında bir neçə amil dayanır: “Birincisi, Almaniyanın Türkiyədə həyata keçirilməsi planlaşdırılan hərbi çevrilişə və FETÖ terror təşkilatına dolayısıyla dəstək verməsi ilə bağlı ehtimallar; ikincisi, FETÖ və PKK terror təşkilatlarının 4500 üzvünün, o cümlədən Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin hərbi çevrilişdə iştirak edən 2 generalının Almaniyada sığınacaq tapması və rəsmi Ankaranın tələblərinə Berlinin ”yox" deməsi; üçüncüsü, Almaniyanın Türkiyədə keçirilən son referendumda oynadığı neqativ rol, Berlinin Ərdoğan hakimiyyətinə qarşı ən sərt mövqedən çıxış etməsi; dördüncüsü, “Qazprom”un ABŞ-ın təzyiqləri altında Avropa bazarından sıxışdırılması və bunun nəticəsində Almaniyanın Avropa İttifaqının enerji təhlükəsizliyində oynadığı aparıcı rolun sıradan çıxması qarşılığında Türkiyənin enerji və nəqliyyat dəhlizlərinin diversifikasiyası prosesində dominant rola yiyələnməsi və s." 
E.Mirzəbəylinin sözlərinə görə, unutmaq lazım deyil ki, nə 1-ci, nə də 2-ci Dünya müharibələrində Almaniya ilə müttəfiqlik Türkiyəyə uğur gətirməyib: “Digər tərəfdən, müasir dünyadakı geosiyasi reallıqları hətta 10 il bundan öncə ilə də müqayisə etmək mümkün deyil. Türkiyə indi Almaniya üçün çox ciddi bir rəqibdir. Berlin Türkiyənin güclənməsini və Avrasiya məkanında güc sahibi olmasını istəmir. Bu sıraya Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxmasını, Ankara-London münasibətlərinin inkişafı fonunda yeni müttəfiqlik formatının ortaya çıxa biləcəyini də əlavə etmək olar. Bu baxımdan, Almaniya-Türkiyə münasibətlərinin yaxın dövrdə normallaşacağı ehtimalı çox azdır. Çünki söhbət həm də geosiyasi rəqabətdən gedir”.

Bu da faktdır ki, Almaniyada böyük türk toplumu yaşayır. Ola bilməz ki, bu gərginlik əbədi olsun. Elə isə münasibətlərin gələcəyi barədə nələri söyləmək olar? Problemlərin prezident Ərdoğana münasibətlə bağlı ortaya çıxdığını iddia edənlər haqlıdırmı? E.Mirzəbəyli: “Almaniyada yaşayan türk toplumunun referendumda nümayiş etdirdiyi mövqe, zənnimcə, onların kimin yanında olduqlarını nümayiş etdirir. Almaniyanın hakim koalisiyasını qəzəbləndirən səbəblərdən biri də bu ola bilər. Ərdoğanın çağırışları koalisiyanın seçkilərdə səs itirməsinə səbəb ola bilər və çox güman ki, Merkelin Ərdoğana qarşı apardığı kampaniyanın əsasında dayanan amillərdən biri də seçki təbliğatı ilə bağlıdır. Əgər hakim koalisiya seçkiləri uduzarsa, bu, Almaniyadakı türk toplumunun mövqelərini gücləndirə və Türkiyənin Avropanın ən güclü ölkələrindən birinə təsir imkanlarını artıra bilər. Almaniyanı ən çox narahat edən problemlərdən biri ölkədəki türk toplumunun əridilməsinin mümkünsüzlüyüdür. Berlin çeşidli inteqrasiya proqramları və süni maneələrlə türk toplumunu assimilyasiya edə bilməyib”.